Bali Balinese Internasional Nasional Nusantara Wisata & Travel Sportainment Politik Kolom Kesehatan Hiburan Features Bisnis Advertorial

Sarasamuccaya (24) : Duabelas Brata Sang Brahmana

I Komang Gede Doktrinaya • Jumat, 4 Juni 2021 | 19:17 WIB
Sarasamuccaya (24) : Duabelas Brata Sang Brahmana
Sarasamuccaya (24) : Duabelas Brata Sang Brahmana

DENPASAR, BALI EXPRESS-Kitab Sarasamuccaya yang membahas perihal kehidupan dan moral umat, melaui Catur Warga atau Catur Purusaartha (Artha, Kama, Dharma, dan Moksa), salah satu kitab penting bagi umat Hindu.


Buku Sarasamuccaya yang diterjemahkan oleh I Nyoman Kajeng Dkk ini, diserikan untuk menambah wawasan umat tentang agama Hindu.


Dharmasca satyam ca tapo damasca vimatsaritvam hristitiksanasuya, yajnacca danam sa dhrtih ksama ca mahavratani dvadasa vai brahmanasya.


Nyang brata sang brahmana, rwa welas kwehnya, pratyeknaya, dharma, satya, tapa, dama, wimatsaritwa, hrih titiksa, anasuya, yajna, dana, dhrti, ksama, nahan pratyekanyan rwawelas, dharma, satya, pagwanya, tapa ngaranya sarira sang sosana, kapanasaning sarira, piharan, kurangana wisaya, dama ngaranya upasama dening tuturnya, wimatsaritwa ngarani haywa irsya, hrih ngaraning irang, wruha ring irang wih, titiksa ngaraning haywa gong krodha, anasuya ngaraning haywa dosagrahi, yajna magelem amuja, dana, maweha danapunya dhrti ngaraning maneb, ahning, ksama ngaraning kelan, nahan brata san brahmana.


Terjemahan : Ini adalah brata sang brahmana, duabelas banyaknya, perinciannya Dharma, Satya, Tapa, Dama, Wimarsaritwa, Hrih, Titiksa, Anusuya, Yajna, Dana, Dhrti, Ksama. 


Itulah perinciannya sebanyak duabelas, dharma dari satyalah, sumbernya, tapa artinya 'Carira sang-cosana', yaitu dapat mengendalikan jasmani dan mengurangi nafsu.


Dama artinya tenang dan sabar, tahu menasihati dirinya sendiri, Wimatsaritwa artinya tidak dengki-irihati, Hrih berarti malu, mempunyai rasa malu.Titiksa artinya jangan sangat gusar, Anasuya berarti tidak berbuat dosa, Yajna adalah mempunyai kemauan mengadakan pujaan. 


Dana adalah memberikan sedekah, Dhrti artinya penenangan dan pensucian pikiran, Ksama berarti tahan sabar dan suka mengampuni. Itulah brata sang brahmana.


Adhitya vedan parisamstirya cagninistva yajnaih palayitva prajasca, bhrtyan bhṛtva jnatisambandhinaṣca danam dattva ksatriyah svargameti.


Kuneng ulaha sang kratriya, umajya sang hyang Weda, nitya agnihotra, magawayang yajna, rumaksang rat, huninga ring wadwa, teka ring kula gotra, maweha dana, yapwan mangkana, swargapada antukanira delaha.


Terjemahan : Maka yang harus dilakukan oleh sang ksatria, harus mempelajari Weda, senantiasa melakukan korban api suci, mengadakan upacara kebaktian. Menjaga keamanan negara, mengenal bawahannya sampai sanak keluarga dan kaum kerabatnya, memberikan sedekah. Jika ia berbuat demikian, tingkatan alam sorga akan diperolehnya kelak.


Vaisyooshitya bramanat ksatriyadva dhanaih kale sambivhajyalcritamsca, tretapurvan dhumamaghraya punyam pretya svarge devasukha bhinukte. Nihan ulaha sang waicya, mangajya sira ri sang brahmana, ring sang ksatriya kuneng, mwang maweha dana ri tekaning danakala, ring cubhadiwasa, dumdumana nira ta sakwehning mamarasraya ri sira, mangelema amuja ring sang hyang tryagni ngaranira sang hyang apuy tiga, pratyekanira, ahawaniya, garbhaspatya, citagni, ahawanidha ngaranira apuy ning asuruhan, rumateng i pinangan, garhaspatya ngaranira apuy ning winarang, apan agni saksika kramaning winarang i kalaning wiwaha, citagni ngaranira apuy ning manunu şawa, nahan ta sang hyang tyagni ngaranira, sira ta pujan de sang waiya, ulah nira ika mangkana, ya tumekaken sira ring swarga dlaha.


Terjemahan : Yang patut dilakukan oleh sang waisya : ia harus belajar pada sang brahmana, maupun pada sang ksatria, dan hendaklah ia memberikan sedekah pada saatnya. Waktu persedekahan tiba, pada hari yang baik, hendaklah ia membagi-bagikan sedekah kepada semua orang yang meminta bantuan kepadanya, dan taat mengadakan pujaan kepada tiga api suci, yang disebut Tryagni yaitu tiga api suci.


Perinciannya adalah : ahawaniya, garhaspatya dan citagni : ahawaniya artinya api tukang masak untuk memasak makanan, garhaspatya artinya api upacara perkawinan. Itulah api yang dipakai saksi pada waktu perkawinan dilangsungkan. Citagni artinya api untuk membakar mayat, itulah yang disebut tiga api suci. Api itulah harus dihormati dan dipuja oleh sang waisya. Perbuatannya demikian itu menyampaikan dia ke alam sorga kelak. 


Editor : I Komang Gede Doktrinaya
#bali #balinese #hindu #tradisi