Paruman barong ke Pura Kahyangan Jagat Natar Sari atau Dewata Nawa Sanga ini, dijadikan tempat untuk nunas pasupati saat pujawali berlangsung. Termasuk diyakini pula sebagai Dewa Taksu Kesenian, taksu balian atau dukun.
Mangku Gede Pura Luhur Natar Sari I Ketut Mastrum menjelaskan masing-masing tapakan tersebut juga melambangkan dasa aksara Ida Sang Hyang Widhi yaitu Sang (Iswara, Timur, Putih, Anoman), Bang (Brahma, Selatan, Merah, Singanana), Tang (Mahadewa, Barat, Kuning, Sangut), Ang (Wisnu, Utara, Hitam, Delem), Ing dan Yang (Siwa, Tengah, Pancawarna, Rahwana), Nang (Maheswara, Tenggara, Dadu, Anggada), Mang (Rudra, Barat Daya, Jingga, Sugriwa), Sing (Sangkara, Barat Laut, Hijau, Anila), dan Wang (Sambu, Barat Laut, Abu-abu, Sampati)
Berdasarkan catatan yang ada, saat ini ada 23 tapakan barong dan rangda menjadi panguger di Pura Luhur Natar Sari. Selain itu, ada 46 tapakan barong dan rangda yang bukan panguger, nunas pasupati di Pura Luhur Natar Sari. Sehingga ada 67 tapakan barong dan rangda dari lima kabupaten di Bali ( Tabanan, Badung, Gianyar, Bangli, dan Jembrana).
Tapakan panguger adalah tapakan barong dan rangda yang hadir pada setiap pujawali ageng di Pura Luhur Natar Sari sejak awal hingga prosesi upacara berakhir.
Prosesi puncak karya di Pura Luhur Natar Sari berbeda dengan prosesi puncak karya di pura lainnya di Bali. Jika pada umumnya puncak karya seluruh pralingga Ida Bhatara malinggih di Bale Papelik, maka di Pura Luhur Natar Sari seluruh pralingga Ida Bhatara termasuk Tapakan Ratu Gede (barong) berdiri di pelataran pura (tedun kabeh).
“Uniknya, saat prosesi ini berlangsung justru membentuk lingkaran mengelilingi upakara Penyegjeg Bhuwana. Prosesi tersebut menyerupai formasi rapat (meeting), sehingga disebut paruman atau rapat para barong,” sebutnya.
Dikatakan Mangku Mastrum, ada tiga proses upacara yang berlangsung dalam prosesi Bhatara tedun kabeh. Pertama, sinarengan nunas pasupati (taksu) karena bersamaan dengan hari Tumpek Krulut yaitu hari turunnya taksu untuk tapakan barong, rangda, topeng, dan lain-lain.
Kedua, sinarengan katuran pujawali. Dan ketiga, Ida Bhatara sami sangkep, maosang indik karahayuan jagat soang-soang. Pada saat prosesi Bhatara tedun kabeh, masing-masing sasuhunan katunasin tirta pamuput karya, selain tirta yang katunas di kahyangan jagat di Bali. Seluruh tirta tersebut digabung jadi satu, selanjutnya pamedek nunas tirta tersebut untuk karahayuan jagat.
Editor : I Komang Gede Doktrinaya