Sanggar Luhuring Akasa berasal dari kata ‘Sanggar’ yang artinya bangunan pemujaan, Ida Sang Hyang Luhuring Akasa atau Ida Sang Hyang Druwa Resi.
Luhuring akasa artinya di luar angkasa (outer space). Dalam karya agung Ngenteg Linggih di suatu pura, disamping membuat sanggar tawang, juga membuat sanggar luhuring akasa terbuat dari bambu.
Prof. Dr. Ida Bagus Putu Suamba, M.A. Ph.D selaku Akademisi Poltek Negeri Bali mengatakan Posisinya di hulu-nya sanggar tawang dan bersifat sementara. Pada sanggar ini ditempatkan sejumlah banten untuk memuja Ida Sang Hyang Druwa Resi, yaitu dewa agung yang berada di luar angkasa.
Wastra yang digunakan berwarna putih termasuk tedungnya. Dijelaskan, jika Sang Hyang Druwa Rsi adalah nama seorang dewa di dalam tradisi Hindu di Bali seperti tersurat di dalam naskah Roga Sanghara Bumi’ kata ‘resi’. ‘Druwa’ artinya ‘stabil’, ‘seimbang’, ‘mantap’; juga bermakna ‘busur panah’; sedangkan ‘rsi’ artinya ‘orang suci’.
Lontar Rogha Sangghara Bumi atau Widhi Sastra menjelaskan Sang Hyang Druwa/Drwa Resi, sebagai berikut: 1 /…sanghyang ning ukir aweh lara katur ring Bhatara Surya Loka, malingga ring luhuring akasa, Ida Bhatara Druwarsi uriping dewata kabeh, maraga sang hyang titah, sira anitah dewata kabeh, mahyun bhatara druwa rsi niwakang gering kamaranan, wisya mawak angin, merta mawak wisya, ngawisyaning ring madya loka, …
Dari kutipan di atas, bisa digambarkan Sang Hyang Druwe Resi bahwa Gurunya para dewa. Dewa tertinggi; mengatasi semua dewa. Penguasa akasa dan luhuring akasa hingga ke bumi. Penebar gering, sasab merana. Dipuja/domohonkan sweca, anugerah ketika jagat kedurmanggalan. Riping dewata kabeh.
Maraga sanghyang titah. Sang hyang luhuring akasa, paduka bhatara druwaresi. Sira mustikaning dewa. Sira sinembah dewata kabeh. Sira huriping dewata kabeh. Sire humider laku Bhatara Surya ring akasa. Dipaning jagat ring manusa pada. Iniwakaken gering gerubug, kedadak mati.
Bhatara druwaresi ring akasa, apan sira angawe durmangalaning bumi masang sipteng bhuwana. Yan mahyun kadirghayusan wenang sira ngarcana sang hyang druwaresi satata ida tunas icain, mangda angurip ikang rat.
Sire mustikaning dewa. Wenang sira angurip jagat. Amateni jagat wenang. Tan kawara dening bhatara ring madhyaloka. Sahananing dewata nawa aparyangan ring rasatala, yadyan prasaddha padmasana, kawasa de nira bhatara drwaresi. Sira munggwing swargga suryya loka, candra loka.
Sira jiwananing dewata kabeh Sire humidep laku-laku ning bhatara suryya, candra, mangetan, mangulon. Sira meraga sistaning bhumi, hala hayu. Ida maraga sarwwa rupa, sarwwa teja, sarwwa watta, sarwa rupaning agni sira titah bhatara kabeh, ring mertyu loka.
Lalu apakah “akasa” dengan “luhuring akasa” sama atau berbeda? Dijelaskan Ida Bagus Suamba, secara posisi Luhuring akasa berada di atas atau luar akasa (antariksa). Sementara akasa (ether/ruang) adalah ruang dimana planet-planet dan benda-benda angkasa seperti surya, candra, lintang, taranggana, berada / eksis; dalam ciptaaan akasa dulu ada untuk bisa memungkinkan yang lain tercipta; dalam Bhuta/Panca Maha Bhuta, akasa yang pertama.
“Luhuring akasa berada di luarnya atau di atasnya, suatu wilayah yang sulit dibayangkan. Yang dipuja di sini adalah Ida Sang Hyang Druwe Resi untuk menyucikan akasa. Beliau ketunas icain agar menyucikan jagat sehingga manusia bisa hidup dengan tenang dan Sejahtera,” imbuhnya.
Ketika akasa kotor atau cemer bisa muncul banyak masalah. Ia menambahkan, sanggar ini dibangun ada kaitanya dengan tawur. Fungsinya sama-sama menyucikan alam melalui bhakti atau puja katur di sanggar luhuring akasa menyucikan akasa (Antariksa).
Sedangkan bhakti berupa tawur/bhuta yadnya untuk menyucikan loka / jagat / bhuwana / tri bhuwana/ sapta patala yang dekat dengan kehidupan manusia.
Sang Hyang Anantasana berkuasa atas Sapta Patala. Wiku pemuput nguncarang Druwasthawa untuk memuja Ida Sang Hyang Druwe Resi.
Menurutnya, sanggar tawang dengan pelinggih padmasana memiliki perbedaan.
Di sanggar tawang dipuja Ida Bhatara Surya/Aditya, dan bhatara-bhatara lain; sanggar tawang pinaka sanggar upasaksi karya; sedangkan padma sana untuk memuja Bhatara Siwa sebagai ardha nareswari.
Bacakan wewantenan yang munggah ring sanggar tawang jauh lebih besar dari pada yang munggah ring padmasana. Bangunan sanggar tawang bersifat sementara. Sedangkan padmasana bersifat permanen.
“Kita semua patut menjaga kebersihan, kesehatan dan kemurnian ruang (akasa / space) baik secara makro dan mikro,” tutupnya. (dik)
Editor : I Putu Mardika